UPDATE COVID-19 DIAGNOSTIEK

Harold Thiesbrummel, Arts-microbioloog

De testcapaciteit voor infecties met het Sars-CoV-2 virus (COVID-19) is inmiddels flink opgeschaald. Door de afdeling Medische Microbiologie van OLVG Laboratoria worden momenteel zowel PCR bepalingen als serologische testen voor COVID-19 uitgevoerd. Het is van belang het onderscheid en de betrouwbaarheid van de diverse testen te kennen, om de juiste test in de juiste fase van de infectie in te zetten.

PCR COVID-19
De PCR wordt gebruikt om RNA van Sars-CoV-2 aan te tonen in de acute fase van de infectie. De PCR is een zeer gevoelige test met hoge sensitiviteit en specificiteit. In de praktijk blijkt de PCR soms vals negatief terwijl er toch sprake is van een COVID-19 infectie. Dit kan voorkomen bij patiënten waarbij (net) te laat in het verloop van de infectie wordt getest, of omdat de neus-keel uitstrijk niet goed is uitgevoerd, of in gevallen waarbij de viral load zeer laag is.

SEROLOGIE COVID-19
De serologische test toont antistoffen tegen COVID-19 aan. In het OLVG is nu een ELISA test beschikbaar voor het aantonen van de combinatie van IgM, IgA en IgG antistoffen tegen COVID-19. De betrouwbaarheid van deze test is landelijk gevalideerd. (https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.03.18.20038059v1). Daarbij is gebleken dat dit momenteel een van de beste beschikbare serologische testen is. De door de fabrikant opgegeven sensitiviteit en specificiteit is 94,5% respectievelijk 100%.

De afdeling Medische Microbiologie van OLVG laboratoria heeft zelf ook een verificatie van deze COVID-19 ELISA uitgevoerd. Daarvoor zijn 100 serum monsters (met verschillende potentieel kruis-reagerende antistoffen) van vóór December 2019 getest. Al deze serum monsters waren negatief.

Daarnaast hebben we van 100 personen (patiënten en medewerkers) met een PCR-bewezen COVID-19 infectie serum getest middels de COVID-19 ELISA:
- serum v. dag 1-7 vanaf 1e ziektedag: 61% positief
- serum v. dag 8-14 vanaf 1e ziektedag: 97% positief
- serum v. dag 15-21 vanaf 1e ziektedag: 100% positief

Wanneer een patiënt mogelijk een COVID-19 infectie heeft gehad, welke niet middels een PCR is bewezen (PCR niet uitgevoerd / PCR negatief), dan kan het zinvol zijn om d.m.v. deze ELISA antistoffen tegen SarsCoV-2 aan te tonen. Dit dient bij voorkeur te gebeuren vanaf 14-21 dagen na de 1e ziektedag. Daarnaast kan er in ongeveer de helft van de patiënten met een COVID-19 infectie, toch al in een vroeg stadium (vanaf dag 4-5) antistoffen worden aangetoond.

Aanvraag / Doorlooptijd
De COVID-19 ELISA wordt dagelijks 1-2 keer ingezet.
De COVID-19 PCR wordt dagelijks 3 keer ingezet.
Dat betekent dat u op werkdagen vaak nog dezelfde dag, maar in ieder geval binnen 24 uur, een uitslag van de COVID-19 serologie en/of PCR zult ontvangen.

Aanvragen voor COVID-19 PCR én Serologie kunnen worden gedaan via Zorgdomein (COVID-19 PCR / COVID-19 serologie) of middels een aanvraagformulier met de vrije tekst: “COVID-19 PCR” of “COVID-19 Serologie”.

Monster-afname
Afname van neus-keel uitstrijk en/of serum voor COVID-19 diagnostiek kunt u zelf doen of kan plaatsvinden in het OLVG (OOST en WEST) ná telefonische afspraak via 020-5994221 (zie ook: https://olvglab.nl/voor-zorgverleners/medische-microbiologie-20/het-testen-op-covid-19-van-uw-pati%C3%ABnten-is-vanaf-nu-ook-mogelijk-bij-olvg-laboratoria/)

Sneltesten
Door diverse partijen worden op dit moment allerlei zelftesten voor COVID-19 aangeboden. De betrouwbaarheid van deze (zelf-)testen is onderzocht door meerdere laboratoria. De conclusie van het RIVM en de onderzoekslaboratoria is dat de betrouwbaarheid van de zelftesten nog onvoldoende is. (https://www.rivm.nl/nieuws/sneltesten-niet-betrouwbaar)

Daarom raadt het RIVM het gebruik van deze zelf-testen af en zijn ze in Nederland op dit moment niet toegestaan.